De Border Collie wordt meestal genoemd als de slimste hond ter wereld. Dit ras leert snel, werkt goed samen met mensen en kan ingewikkelde opdrachten onthouden, maar er bestaat geen test waarmee je alle soorten intelligentie bij honden in één cijfer kunt vangen.
Waarom staat de Border Collie bovenaan?
De bekendste ranglijst van slimme honden komt van hondenonderzoeker Stanley Coren. Hij keek vooral naar werkintelligentie en gehoorzaamheid: hoe snel leert een hond een nieuwe opdracht en hoe goed voert hij die daarna uit? In deze ranglijst staat de Border Collie op nummer één, gevolgd door de poedel en de Duitse herder.
Dat past goed bij waarvoor Border Collies zijn gefokt. Het zijn herdershonden die vee moeten sturen terwijl ze tegelijk goed letten op aanwijzingen van hun baas. Daarvoor zijn concentratie, snel reageren en zelfstandig keuzes maken nodig.
Een Border Collie kan daardoor vaak razendsnel verbanden leggen. Als je tijdens de training steeds dezelfde woorden en gebaren gebruikt, heeft zo’n hond vaak snel door wat je van hem verwacht.
Slimheid bestaat uit meerdere soorten
Een hond die snel gaat zitten wanneer je “zit” zegt, is goed trainbaar. Dat betekent alleen niet automatisch dat hij op ieder gebied slimmer is dan een hond die minder graag commando’s uitvoert.
Bij honden wordt onder meer gekeken naar aangeboren vaardigheden, zelfstandig problemen oplossen en leren van mensen. Een jachthond kan bijvoorbeeld zelfstandig uitstekend beslissingen nemen tijdens het zoeken naar wild, terwijl hij thuis minder enthousiast reageert op een gehoorzaamheidsoefening.
Daarom kunnen ranglijsten een vertekend beeld geven. Een hond die graag samenwerkt met mensen scoort bij gehoorzaamheid al snel beter dan een ras dat juist eeuwenlang is gefokt om zelfstandig te werken.
En de Mechelse herder dan?
De Mechelse herder wordt ook regelmatig als een van de slimste honden genoemd. Dat komt mede door een grote test waarbij 1.002 honden van 13 verschillende rassen opdrachten kregen rond probleemoplossing, zelfbeheersing en het begrijpen van mensen.
Daarbij kwamen duidelijke verschillen tussen de rassen naar voren. De Mechelse herder werkte bij bepaalde opdrachten opvallend zelfstandig, terwijl de Border Collie juist hoog scoorde bij onder meer zelfbeheersing en gedrag dat op de mens gericht was. Er waren tegelijk geen duidelijke verschillen tussen de onderzochte rassen bij de tests voor geheugen en logisch redeneren.
Je kunt daarom niet simpelweg zeggen dat deze test heeft bewezen dat de Mechelse herder slimmer is dan iedere Border Collie. Slechts 13 rassen deden mee en de uitslag verschilde per soort opdracht.
Dit zijn 10 slimme hondenrassen
Kijk je naar de bekende ranglijst voor werkintelligentie en gehoorzaamheid, dan komen vooral herdershonden, retrievers en andere werkhonden hoog uit. De top tien ziet er als volgt uit:
- Border Collie
- Poedel
- Duitse herder
- Golden Retriever
- Dobermann
- Shetland Sheepdog
- Labrador Retriever
- Papillon
- Rottweiler
- Australian Cattle Dog
Zo’n lijst zegt vooral iets over hoe makkelijk een ras nieuwe opdrachten leert en uitvoert. Binnen één ras kunnen de verschillen tussen individuele honden groot zijn.
Een hond krijgt bovendien niet alleen eigenschappen mee vanuit zijn ras. Opvoeding, ervaringen, motivatie en training hebben veel invloed op wat een hond uiteindelijk laat zien.
De bijzondere Border Collie Chaser
Een van de bekendste voorbeelden van intelligentie bij honden is Chaser, een Border Collie die jarenlang intensief werd getraind. Ze leerde de namen van 1.022 verschillende voorwerpen en kon woorden voor voorwerpen onderscheiden van opdrachten zoals pakken of aanraken.
Chaser kon ook categorieën herkennen en nieuwe woorden afleiden door bekende voorwerpen uit te sluiten. Dat laat zien hoeveel een hond onder de juiste omstandigheden kan leren, al kun je haar prestaties natuurlijk niet automatisch op iedere Border Collie plakken.
Een slimme hond vraagt meer aandacht
De slimste hond is niet automatisch de makkelijkste hond om in huis te hebben. Vooral Border Collies hebben veel behoefte aan beweging, training en bezigheden waarbij ze hun hoofd moeten gebruiken.
Een slimme hond ontdekt namelijk niet alleen snel wat jij hem wilt leren. Hij leert ook zelf patronen herkennen en kan manieren bedenken om iets voor elkaar te krijgen. Een deur openen, precies weten waar de snoepjes liggen of reageren op een vaste dagelijkse routine kan verrassend snel worden aangeleerd.
Dat maakt een Border Collie vooral geschikt voor iemand die graag actief met zijn hond bezig is. Alleen een paar wandelingen per dag zijn voor veel honden van dit ras niet genoeg om zowel lichamelijk als mentaal bezig te blijven.
Hoe merk je dat een hond slim is?
Intelligentie zie je niet alleen aan het aantal trucjes dat een hond kent. Een slimme hond kan bijvoorbeeld snel verbanden leggen, eerdere ervaringen gebruiken bij een nieuw probleem en goed reageren op aanwijzingen van mensen.
Ook aanpassingsvermogen speelt een rol. Een hond die na een paar pogingen een andere oplossing probeert wanneer iets niet lukt, gebruikt een andere vorm van intelligentie dan een hond die vooral heel snel commando’s leert.
Let daarom vooral op wat jouw hond goed kan. Sommige honden zijn sterk in samenwerken, andere zijn juist zelfstandig, goed in zoeken of opvallend goed in het onthouden van routines.
Wat is nu echt de slimste hond?
Als je één ras moet noemen, is de Border Collie het meest gebruikelijke antwoord. Het ras staat bovenaan in de bekendste ranglijst voor werkintelligentie en gehoorzaamheid en er zijn bijzondere Border Collies bekend die zeer veel woorden en opdrachten konden leren.
De Mechelse herder, poedel, Duitse herder en verschillende andere werkhonden kunnen op bepaalde onderdelen net zo indrukwekkend presteren. Welke hond het slimst is, hangt uiteindelijk af van welke vorm van intelligentie je meet.
Veelgestelde vragen
Zijn kleine honden minder slim dan grote honden?
Nee. De grootte van een hond bepaalt niet hoe slim hij is. Kleine rassen zoals de Papillon en kleinere poedels kunnen juist erg snel leren en zijn goed trainbaar.
Kan een kruising net zo slim zijn als een rashond?
Ja. Ook kruisingen kunnen zeer slim zijn. Ras speelt een rol bij bepaalde eigenschappen, maar iedere hond heeft daarnaast zijn eigen aanleg, ervaringen en motivatie.
Kun je een hond slimmer maken met training?
Je kunt de aangeboren aanleg van een hond niet volledig veranderen, maar training helpt wel om vaardigheden verder te ontwikkelen. Denk aan zoekspelletjes, nieuwe opdrachten en puzzels waarbij de hond zelf een oplossing moet vinden.
Heeft een hond een IQ?
Voor honden bestaat geen gewone IQ-test zoals bij mensen. Tests voor honden meten meestal losse vaardigheden, zoals geheugen, probleemoplossing, zelfbeheersing of het begrijpen van menselijke aanwijzingen.
